Πέτρος Κουτσιαμπασάκος,
Εστία, 2004
Οικονομία, ευστοχία και εντιμότητα απέναντι στον αναγνώστη χαρακτηρίζουν τα διηγήματα του πρωτοεμφανιζόμενου με αυτό το βιβλίο, Πέτρου Κουτσιαμπασάκου. Το σύνολο των οχτώ ιστοριών του αποφεύγει τους εύκολους εντυπωσιασμούς και τα τεχνάσματα και προσφέρει ξεγυμνωμένη συγκίνηση και αληθινή ανθρωπιά.
Οι ήρωες ‘περπατούν μέσα τους’ όπως η Ελένη στην Κερασιά και για αυτό περιδιαβαίνουν και στον κόσμο. Ο Άνθιμος ‘άνθιζε μαζί με τα φυτά του’ Πίσω απ’ τον Άγιο Πολύκαρπο (τεχνηέντως μετρημένο το παιχνίδι με τα ονόματα). Στους Απέναντι αριστοτεχνικά συνταιριάζεται η Μαργαρίτα Περδικάρη του Δημήτρη Χατζή με το κείμενο του συγγραφέα σε μια διπλή, παράλληλη αφηγηματική γραμμή.
Το ομώνυμο διήγημα του βιβλίου ξεχωρίζει αφενός στην ύφανση της φόρμας, αφετέρου στην ουσία του. Ο ήρωας επιστρέφει από το εξωτερικό στο χωριό του για να βοηθήσει στην επισκευή της στέγης της γιαγιά του, και εκεί σκαρφαλωμένος πάνω στα δοκάρια, ζαλισμένος από το ύψος, χάνει την προοπτική, χωροταξική και χρονική, και βυθίζεται στις αναμνήσεις του. Το ξεσκέπασμα του σπιτιού γίνεται ξεσκέπασμα του πέπλου της λήθης που καλύπτει στη συνείδηση του Γιώργου τις γεννήσεις, τους θανάτους, την ιστορία που σημάδεψε την οικογένειά του και η απόσταση που τον χωρίζει από το έδαφος υψώνεται στη θέση των χρόνων που έχει βάλει πίσω του. Με την ολοκλήρωση της επισκευής της σκεπής, επισκευάζεται και εντός του η σχέση του με τα περασμένα∙ έτσι συμφιλιώνεται και αποδέχεται το παρελθόν για να μπορέσει να συντονίσει και να σχεδιάσει το μέλλον.
Πολύ ωραίο και το καταληκτικό διήγημα του βιβλίου. Με εφαλτήριο το μοτίβο του καφεκοπτείου-όαση στην καρδιά της αλλοτριωμένης, αφιλόξενης μητρόπολης, σκιαγραφείται ο τόπος συνάντησης της γειτονιάς όπου οι καταιγιστικοί ρυθμοί χαμηλώνουν, παραχωρώντας στην παρέα έδαφος για να ανταλλάξει νέα, απόψεις και ιστορίες. Η περιγραφή παραπέμπει σε φιλμ και στο νου έρχεται το ‘Καφέδες και Τσιγάρα’ του Τ. Τζάρμους ή τουλάχιστον η ελληνική εκδοχή του. Η έκπληξη είναι ότι στη θέση οποιωνδήποτε νέων ηρώων, ο συγγραφέας τοποθετεί τους ήρωες που έχουν ήδη παρουσιαστεί σε ιστορίες που προηγήθηκαν. Συγχωνεύει έτσι και ενοποιεί με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τα διάφορα μέρη του έργου του, κερδίζοντας σε συνοχή και μεστότητα.
Τελευταίο στοιχείο που εντυπωσιάζει είναι ο καθορισμός του σκηνικού, που σχεδόν πάντα είναι εσωτερικοί, κλειστοφοβικοί χώροι και σε δυο περιπτώσεις το γραφείο των διορθωτών μιας εφημερίδας –Το Λάθος- και το δωμάτιο στοιχειοθεσίας ενός εκδοτικού οίκου –Οι Απέναντι. Το ότι ο Κουτσιαμπασάκος καταπιάνεται θεματικά με το χαρτί, το στυλό και την ανάγνωση σε πρωταρχικό επίπεδο αποτελεί ανακουφιστική αλλαγή από την όλο και πιο συνηθισμένη τακτική των δημιουργών της εγχώριας λογοτεχνικής παραγωγής, που στη συντριπτική πλειοψηφία τους αναλώνονται στο να γράφουν για την ίδια την εμπειρία της γραφής και τον συγγραφικό τοκετό τους.
